فیلمنامه، روح فیلم

تالیف با کلمات (متنی) و تالیف با ناخود آگاه

    مرکز توجه بررسی در تحلیل ِ ساختاری ِتئوری ِ مولف یابه تعبیر دیگر  تحلیل طولی ؛ فیلم ها هستند ؛ نه سازندگان آنها  .این ما هستیم که به مولف ها موجودیت می دهیم . بعبارت دیگر ؛ هنگام تحلیل کارها تئوری مولف به کمک ما می آید تا به جای آن که  زندگی کارگردان ها را برای توضیح فیلم ها مورد بررسی قرا ر دهیم عملا به خود ِ کار و به عنوان محصولی از کار یک مولف بپردازیم  . این به این معنا نیست که زندگی نامه کارگردان دارای  هیچ اهمیت و سودی نیست  ؛ آگاهی از زندگی نامه کارگردان به درک بسیاری جزئیات کار کارگردان  کمک می کند  ( بعنوان مثال نظام  استودیویی متبوع   کارگردان در آن کار کرده و یا تاثیر بودجه در تصمیمات خلاقی که اتخاذ می کرده است  ) . مطابق تئوری مولف حال چه محصول کار کتاب باشد چه یک فیلم ؛ باید  فرض چنین فرض کرد  که معناها ی که اززندگی و ظهور هنرمندانه و پیشرفت چشم گیر یک هنرمند مولف به بیرون سر می آورد   به تمامی محصول آفرینش ها ی  آگاهانه آنان نیستند بلکه بسیار اتفاق می افتد که این معانی در اثر ممارست ها و دید موشکافانه ی تحلیل گران ومنتقدین  بوجود می آیند   . تئوری های نوین  روان شناختی ثابت می کند که هنرمند در خلق بسیاری از این معانی ناخودآگاهانه عمل کرده است و هیچگونه کنترلی روی وجود و تولد آنها در اثر خود نداشته است  .

   یک بار دیگربرای ادامه بحث به کارگردانی  آلفردهیچکاک مراجعه می کنیم . او کارگردانی بوده که  که نما بندی خود را خیلی جلو ترا ز آن فیلم جلوی دوربین برود  ترسیم و برنامه ریزی می کرده است ؛ بنابراین  وقتی سر صحنه می آمده می دانسته که چه می خواهد . اما اوچگونه  می دانسته که چه می خواهد  ؟ یک پاسخ ساده این است که می دانسته که می خواهد د رفیلم های اش ایجاد تعلیق و ترس کند  . این رویکرد استادانه ایجاد ترس و تعلیق که او به آن اشتهار داشت محصول ناخودآگاهی قوی و نیرومند در اعماق ذهنیت های خلاق هیچکاک بود وتئوری های روان شناسی امروزه به ما کمک می کنند که از این الگوهای ناخود آگاه در آثار او پرده برداریم  .بسیاری از فیلم ها ی او مانند بدنام ؛ روانی ؛ مارنی (1964) شخصیت یا  محوری  زنی را معرفی می کنند که به دلیل کنش های گنهکارانه و خطرناک شان از کنتر ل مرده ها خارج شده اند . در این فیلم ها  زن ها یا مجازات می شوند یا به زیر کنترل در آورده می شوند . در آثار هیچکاک زنان بسیار زیبا ومعمولا  بوری به کمک  شیوها ی محرک ؛ جذاب ؛ و اغوا گرانه ای  تصویر برداری و  نورپردازی می شوند . مردان ستایشگر این زنان بسیار زیبا و فتان هستند  این زیبایی شده و درنتیجه در هنگام معاشرت با آنان  خطرشان را حس نمی کنند. عاقبت ؛ اگر یک نفر الگوهای خشونت راکه متوجه  مردان و زنان در فیلم ها ی هیچکاک می شود را به این نتیجه می رسد که تهدیدات مرگ آور و کیفر دهنده ای که متوجه  زنان (  در معرض چاقو یا پرندگان مهاجم بودند) می شود ؛ به لحاظ گرافیکی و طول سکانس به مراتب بیشتر از مردان است .بلیک ادواردز  سریال سینمایی پلنگ صورتی فراکنی های  پیچیده جنسی - گونه شناسی اش به مراتب بیشتراز کمدی ویکتور ویکتوریاست. کارآگاه کلوزو از همان  بدو ورود ؛ حادثه می آفریند و زمین می خورد که  تعداد زیادی حادثه و زمین خوردن ها ی احمقانه دارد که  تنها غشقرقی فیزیکی هستند؛ حال آن که د رویکتور ویکتوریا  یک زن اجرا کننده تظاهر به  مرد ی می کند ونقطه مقابل  مردی نیز  در داستان وجود دارد که  تظاهر به زنی می کند  . عاقبت   زن مردنما متوجه نابرابری جنسی جامعه خود می شود . بی گمان  بخش زیادی طنز موقعیت  و به همان خوبی مخمصه های فیزیکی  فیلم های  پلنگ صورتی از عدم توانایی کلوزو برای سازگاری با هنجار های فرهنگی مردانه ریشه می گیرد ؛ به عبارت دیگراو برای  کنترل  بدن اش ؛ همسریا نامزد ش ش و نیز تطبیق با  با جنبه های گوناگون فرهنگ شهری و اجتماعی دچار مشکل می شود .  از این منظر  ؛ فیلم ها ی پلنگ صورتی رابطه تنگاتنگی با ویکتور ویکتوریا دارد ؛ زیرا طنز موقعیت یا هما ن  پوشش اسلپستیک موجود د رهر دو اثر به طور ناخود آگاه  هرد وناخود آگاه  مقوله های جنسی را دنبال می کنند که البته این جنبه جنسی  در در ویکتور ویکتوریا لحن نمایشی بارز تری را دارد . بدین ترتیب می توان نتیجه گرفت که  آن چه ادوادز  درفیلم های  پلنگ صورتی آگاهانه بدان می پرداخت و آن چه در عمل توسط او در مقالم کارگردان به نتیجه رسیده است ؛ دو چیز جدا هستند نباید د رتحلیل این قبیل آثار نیات آگاهانه تنها عامل مطلق و تعیین کننده لایه های گوناگون معنی دانست  . از آن جا که شیوه های قدیمی بررسی تئوری مولف نوعا متکی به  مصاحبه هایی بود که تحلیلگران با  کارگردان ها انجام می دادند و دراین راستا  پاسخ ها در برگیرنده  ارجاعاتی به تئوری مولف بود و بدان ارزش تحلیلی می بخشید امروزه تحلیل گران درجریان این گونه بررسی ها محتاطانه تر عمل کرده  و محتوای مصاحبه ها ومحتوای  فیلم ها را توامان مورد تحلیل قرار می دهند.

ترجمه: فرخ انصاری بصیر